เมื่อผลการสอบถูกออกในรูปของบันทึกที่ลงนามดิจิทัล การแก้ไขใด ๆ ที่เกิดขึ้นภายหลังจะถูกตรวจพบได้ในเชิงคณิตศาสตร์ — ไม่ว่าจะโดยผู้เข้าสอบ นายจ้าง ผู้ตรวจสอบ หรือผู้ใดก็ตามที่ถือบันทึกนั้นอยู่ เราเรียกบันทึกลักษณะนี้ว่า Merit Passport (บันทึกผลการสอบและคุณวุฒิที่ลงนามดิจิทัล)
ในระบบการสอบส่วนใหญ่ ผลการสอบมีสถานะเป็นเพียงแถวข้อมูลหนึ่งแถวในฐานข้อมูล
แถวข้อมูลไม่มีความทรงจำ มันไม่ได้บรรจุหลักฐานว่าเมื่อวานนี้มันมีค่าเท่าใด ใครเป็นผู้บันทึก หรือมีการแตะต้องแก้ไขหลังจากนั้นหรือไม่ หากค่าถูกเปลี่ยน ค่าใหม่จะดูน่าเชื่อถือเท่ากับค่าเดิมทุกประการ เพราะความน่าเชื่อถือมาจากตัวฐานข้อมูลเอง มิได้มาจากสิ่งใดที่อยู่ภายในบันทึกนั้น
โครงสร้างเช่นนี้ผลักภาระความไว้วางใจทั้งหมดไปไว้กับผู้ดูแลระบบฐานข้อมูล ไม่ใช่เพราะสันนิษฐานว่าผู้ดูแลระบบประมาทเลินเล่อหรือไม่สุจริต แต่เพราะสถาปัตยกรรมแบบนี้ไม่เปิดช่องให้ผู้ดูแลระบบพิสูจน์ได้เลยว่าตนมิได้เป็นเช่นนั้น หน่วยงานที่มีระบบควบคุมภายในที่ดีเยี่ยมกับหน่วยงานที่ไม่มีเลย ต่างจัดทำบันทึกที่ผู้สังเกตการณ์ภายนอกมองเห็นเหมือนกันทุกประการ
ผลลัพธ์คือ ความเชื่อมั่นต่อผลการสอบตั้งอยู่บนคำรับรองเชิงสถาบัน มากกว่าตั้งอยู่บนหลักฐานที่ทุกฝ่ายตรวจสอบได้ด้วยตนเอง
บันทึกที่ลงนามดิจิทัลผูกสามสิ่งเข้าด้วยกันเป็นวัตถุชิ้นเดียว คือ ตัวผลการสอบ ตัวตนของผู้ลงนามที่มีอำนาจ และห้วงเวลาที่ลงนาม
การผูกดังกล่าวทำด้วยลายมือชื่อดิจิทัล — ECDSA-P256 ในรูปแบบ DigSig ตามที่กำหนดไว้ในมาตรฐาน ISO/IEC 20248:2022 การพัฒนาระบบของ VeriV เกิดจากการวิจัยและทดสอบร่วมกับผู้ร่วมยกร่างมาตรฐานฉบับดังกล่าว ต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ. 2560 (ค.ศ. 2017) และบันทึกของ VeriV สอดคล้องตามมาตรฐานและผ่านการตรวจทานโดยอิสระ
ตรวจสอบผ่าน
ลายมือชื่อถูกต้อง · บันทึกไม่ถูกแก้ไข
คุณสมบัติสามประการต่อไปนี้เป็นผลโดยตรงจากกลไก
หากเปลี่ยนอักขระใดก็ตามในบันทึกที่ลงนามแล้ว ไม่ว่าจะเป็นคะแนน ระดับผลการสอบ หรือรหัสประจำตัวผู้เข้าสอบ ลายมือชื่อดิจิทัลจะไม่ตรงกับเนื้อหาอีกต่อไป การตรวจสอบยืนยันจะล้มเหลว และไม่มีทางสร้างบันทึกที่ถูกแก้ไขแล้วยังผ่านการตรวจสอบได้ เพราะลายมือชื่อไม่อาจคำนวณขึ้นใหม่ได้หากปราศจากกุญแจสำหรับลงนาม
การตรวจสอบยืนยันคือการคำนวณทางคณิตศาสตร์ระหว่างตัวบันทึกกับกุญแจสาธารณะของผู้ลงนาม ผู้ใดก็ตามที่ถือบันทึกอยู่สามารถทำได้เอง บนสมาร์ตโฟนทั่วไป โดยไม่ต้องติดตั้งแอปพลิเคชันและไม่ต้องสมัครบัญชีผู้ใช้ การตรวจสอบเป็นแบบอ่านอย่างเดียวและทำงานได้โดยไม่ต้องเชื่อมต่อเซิร์ฟเวอร์ของผู้ออกผล — ฝ่ายที่ตรวจสอบไม่จำเป็นต้องสอบถามฝ่ายที่ออกผลว่าผลนั้นเป็นของจริงหรือไม่
ระบบใช้ฐานข้อมูลแบบบันทึกต่อท้ายเท่านั้น (append-only) จึงไม่มีการเขียนทับข้อมูลเดิม การแก้ไขที่ชอบด้วยระเบียบ เช่น การขอทบทวนคะแนน การปรับค่าจากการสอบทาน หรือการแก้ไขรายการที่คลาดเคลื่อน จะออกเป็นบันทึกที่ลงนามดิจิทัลฉบับใหม่โดยผู้ลงนามที่ระบุชื่อ ส่วนบันทึกฉบับเดิมยังคงอยู่ สิ่งที่ถูกแก้ไข ผู้แก้ไข และเวลาที่แก้ไข จึงเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่บันทึก แทนที่จะขึ้นอยู่กับการระลึกความจำของผู้เกี่ยวข้อง
ประเด็นสำคัญไม่ใช่ว่าบันทึกจะแก้ไขไม่ได้ แต่คือการแก้ไขคะแนนหลังประกาศผลโดยไม่มีใครรู้เห็นจะไม่สามารถทำได้อีกต่อไป
การสอบจำนวนมากมีขั้นตอนทางกายภาพ ได้แก่ การพิมพ์ข้อสอบ การผนึกกระดาษคำตอบ การขนส่งระหว่างสนามสอบกับสถานที่ตรวจให้คะแนน และการจัดเก็บทั้งก่อนและหลังการตรวจ
ในจุดที่การผนึกทางกายภาพมีความสำคัญ แต่ละหีบห่อหรือแต่ละชุดสามารถติดตัวยึดโยงเชิงฮาร์ดแวร์แบบ NFC ได้ โดยใช้ชิป NXP NTAG 424 DNA การแตะชิปแต่ละครั้งจะสร้างรหัสใช้ครั้งเดียวขึ้นใหม่ทุกครั้ง ป้ายจึงไม่สามารถถ่ายภาพ ทำสำเนา หรือพิมพ์ซ้ำเพื่อนำไปใช้ได้ การส่งมอบแต่ละทอดจะถูกบันทึกผูกกับตัวยึดโยงดังกล่าว ว่าผู้ใดเป็นผู้ส่งมอบ ผู้ใดเป็นผู้รับมอบ และเมื่อใด โดยแต่ละรายการเป็นบันทึกที่ลงนามดิจิทัล
ส่วนนี้เป็นทางเลือก บันทึกผลการสอบที่ลงนามดิจิทัลในรูปแบบดิจิทัลล้วนใช้งานได้โดยไม่ต้องมีฮาร์ดแวร์ใด ๆ ตัวยึดโยงเชิงฮาร์ดแวร์มีไว้สำหรับหน่วยงานที่ต้องการให้ร่องรอยบนกระดาษกับร่องรอยดิจิทัลเป็นร่องรอยเดียวกัน
ทุกบันทึกในห่วงโซ่ลงนามโดย บุคคลผู้มีอำนาจซึ่งระบุชื่อกำกับ ณ จุดอนุมัติที่กำหนดไว้ชัดเจน ได้แก่ การคุมสอบ การรับส่งกระดาษคำตอบ การตรวจให้คะแนน การสอบทาน และการออกผลการสอบ ไม่มีการดำเนินการโดยระบบแบบไม่ระบุตัวตน และไม่มีการอนุมัติอัตโนมัติ
AI ช่วยวิเคราะห์เท่านั้น ไม่ลงนามหรืออนุมัติ เช่น ใช้ตั้งข้อสังเกตความผันแปรทางสถิติเพื่อให้บุคคลเข้าไปตรวจสอบต่อ
บันทึกยังมาพร้อมช่องทางการโต้แย้งอย่างเป็นทางการ ผู้เกี่ยวข้องสามารถโต้แย้งบันทึกได้ภายในช่วงเวลาที่กำหนดไว้อย่างเป็นทางการ โดยมีเส้นทางอนุญาโตตุลาการกำหนดไว้ตั้งแต่ต้น การโต้แย้งเป็นส่วนหนึ่งของสถาปัตยกรรม มิใช่ข้อยกเว้นของสถาปัตยกรรม เพราะระบบความน่าเชื่อถือที่ไม่เปิดรับการโต้แย้งย่อมไม่ใช่ระบบความน่าเชื่อถือ
ประเด็นนี้ควรระบุให้ชัดเจน
สิ่งที่ระบบนี้เป็น คือสถาปัตยกรรมความน่าเชื่อถือ ระบบย้ายฐานความไว้วางใจจาก ผู้ดูแลฐานข้อมูล ไปสู่ คณิตศาสตร์ที่อยู่ในตัวบันทึก เพื่อให้หน่วยงานที่ดำเนินการอย่างถูกต้องสามารถแสดงหลักฐานยืนยันได้ แทนที่จะได้เพียงกล่าวอ้าง
สถาปัตยกรรมบันทึกที่เป็นรากฐานของระบบนี้ทำงานครบวงจรอยู่แล้วในปัจจุบันบนแพลตฟอร์มอุตสาหกรรมที่ใช้งานจริงของ VeriV ที่ veriv.io ในระดับ TRL 6–7 คือได้สาธิตการทำงานในสภาพแวดล้อมปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องแล้ว ส่วนการประยุกต์ใช้กับงานการสอบยังอยู่ในขั้นโครงการนำร่องและการวิจัย และเราระบุเช่นนั้นโดยเจตนา
เรากำลังมองหาหน่วยงานจัดสอบ สถาบัน และพันธมิตรด้านการวิจัย ที่ต้องการทดสอบว่าบันทึกผลการสอบที่ลงนามดิจิทัลจะเปลี่ยนคุณสมบัติด้านความน่าเชื่อถือของกระบวนการสอบไปอย่างไร การหารือครั้งแรกเป็นการพูดคุยเชิงเทคนิคเพื่อสำรวจความเป็นไปได้ และไม่มีข้อผูกพันใด ๆ
สอบถามเรื่องโครงการนำร่อง